

Młode pokolenie Polaków oszczędza i inwestuje w sposób bardziej zróżnicowany niż dekadę temu, ale wciąż z wyraźnym nastawieniem na krótsze horyzonty i cele konsumpcyjne. Dominują konta oszczędnościowe i lokaty, podczas gdy zainteresowanie inwestycjami rośnie — udział inwestujących wzrósł z 26% do 33%, co sygnalizuje rosnącą świadomość i chęć korzystania z rynków kapitałowych.
Młodzi wybierają przede wszystkim produkty bezpieczne i łatwo dostępne. Najczęściej wskazywane są konta oszczędnościowe i lokaty bankowe, przy czym korzysta z nich 60–74% młodych osób. Równocześnie duży odsetek deklaruje tradycyjne trzymanie gotówki w domu — 35% ogółu, a w grupie 18–24 lat 36%. Znacząco mniejsze zainteresowanie wykazują bardziej zaawansowane produkty inwestycyjne — PPK/PPE i akcje wskazuje po 14% badanych, obligacje skarbowe 18%, a fundusze inwestycyjne i konta maklerskie po 13%.
Cele oszczędzania młodych odbiegają od typowych priorytetów starszych grup wiekowych. Najczęściej wskazywane powody odkładania pieniędzy to realizacja marzeń i pasji, zakup nieruchomości oraz wypoczynek. 33% odkłada na spełnianie marzeń, 43% na zakup lub budowę mieszkania, 37% na wyjazd wakacyjny. W przeciwieństwie do tego tylko 4% deklaruje oszczędzanie na „czarną godzinę”, podczas gdy w starszych grupach wiekowych odsetek ten wynosi 19%.
Tak skoncentrowane cele wpływają na wybór produktów — dominują rozwiązania o krótszym horyzoncie i płynności, co tłumaczy popularność kont oszczędnościowych i krótkoterminowych lokat. Dodatkowo 57% oszczędza bez konkretnego celu, 26% na cele krótkoterminowe, a 26% na cele długoterminowe, co pokazuje przewagę elastyczności nad planowaniem długoterminowym.
Płeć wpływa na tolerancję ryzyka i wybór narzędzi finansowych. Kobiety sygnalizują większe przywiązanie do bezpieczeństwa, a mężczyźni częściej akceptują większe ryzyko w zamian za potencjalnie wyższe zyski.
Kobiety częściej wybierają konta oszczędnościowe — 43% kobiet vs. 31% mężczyzn preferuje tego typu rozwiązania. Mężczyźni częściej inwestują w akcje, kryptowaluty oraz korzystają z produktów długoterminowych takich jak PPK i IKE. Różnice te przekładają się także na cele — mężczyźni częściej oszczędzają na samochody i motocykle, a kobiety — na nieruchomości.
Trend jest czytelny: rośnie odsetek osób oszczędzających i inwestujących. Odsetek osób, które deklarują oszczędzanie, wzrósł z 78% do 83%, a liczba inwestujących zwiększyła się z 26% do 33%. Ten wzrost to sygnał rosnącego zaufania do rynków kapitałowych i większej skłonności do podejmowania długoterminowych strategii budowy kapitału.
Wzrost inwestujących z 26% do 33% wskazuje na rosnące zaufanie do rynków kapitałowych i większe zainteresowanie produktami takimi jak akcje, ETF-y czy fundusze. Jednocześnie badania pokazują, że 40% czterdziestolatków deklaruje chęć nauki inwestowania w akcje, co sugeruje popyt na edukację finansową.
Pomimo rosnącego udziału inwestujących, istnieją istotne luki w dostępie i edukacji finansowej. Prawie 40% osób w wieku 18–24 lat nigdy nie miało lokaty ani prostego produktu depozytowego, co zwiększa ich podatność na nagłe wydatki i ogranicza możliwości budowy bezpiecznej rezerwy.
Brak rezerwy awaryjnej jest szczególnie ryzykowny w obliczu inflacji i niestabilności rynku pracy. Tylko 4% młodych traktuje tworzenie funduszu awaryjnego jako priorytet, co w praktyce oznacza, że większość nie jest przygotowana na nieplanowane wydatki.
Dobór narzędzia zależy od horyzontu czasowego, tolerancji ryzyka i oczekiwań dotyczących płynności. Poniżej proste wskazówki, które ułatwiają dopasowanie produktów do najczęściej deklarowanych celów.
Jeśli celem jest wyjazd wakacyjny, zakup garderoby lub rezerwacja weekendu, priorytetem powinna być płynność i brak ryzyka. Konto oszczędnościowe zapewnia szybki dostęp do środków, a krótkoterminowa lokata oferuje zwykle wyższe oprocentowanie przy ograniczonej dostępności do pieniędzy.
Dla celów takich jak wkład własny na mieszkanie warto rozważyć obligacje skarbowe lub konserwatywne fundusze mieszane. Obligacje skarbowe oferują ochronę kapitału i przewidywalny zwrot, natomiast fundusze mieszane mogą zapewnić wyższy potencjał zysku przy umiarkowanym ryzyku.
Dla celów długoterminowych, takich jak budowanie kapitału na emeryturę lub znaczący wzrost wartości majątku, najbardziej efektywne są akcje, ETF-y oraz formy oszczędzania z korzyściami podatkowymi, takie jak IKE/IKZE. Konta maklerskie pozwalają na regularne inwestowanie i korzystanie z efektu procentu składanego.
Dywersyfikacja nie musi być skomplikowana. Kilka prostych zasad pozwala ograniczyć ryzyko i zwiększyć efektywność oszczędzania.
Takie podejście pozwala jednocześnie zabezpieczyć codzienne potrzeby, budować rezerwy i korzystać z długoterminowego potencjału rynków kapitałowych bez konieczności śledzenia każdej zmiany na giełdzie.
Przy porównywaniu ofert istotne są trzy podstawowe wskaźniki, które bezpośrednio wpływają na realny zwrot z oszczędności.
Obserwacja tych wskaźników pomaga ocenić, czy rzeczywiście zarabiamy realnie na oszczędnościach, czy jedynie chronimy ich wartość nominalną.
Statystyki ułatwiają podejmowanie praktycznych decyzji. Poniżej krótkie reguły, które można zastosować od zaraz.
Cel krótkoterminowy (do 1 roku) — wybierz konto oszczędnościowe lub lokatę. Cel średnioterminowy (1–5 lat) — rozważ obligacje skarbowe lub konserwatywne fundusze. Cel długoterminowy (5+ lat) — inwestuj w akcje, ETF-y i korzystaj z IKE/IKZE. Regularne przelewy, automatyzacja oszczędzania oraz podstawowa dywersyfikacja to proste kroki, które znacznie zwiększają szanse na osiągnięcie zamierzonych celów.
Dane pokazują jasne preferencje: bezpieczeństwo i krótkie horyzonty dominują, ale rośnie zainteresowanie inwestycjami długoterminowymi. Dominacja kont oszczędnościowych (60–74%) oraz decyzje ukierunkowane na marzenia i nieruchomości są kluczowe. Jednocześnie wzrost odsetka inwestujących z 26% do 33% stwarza potrzebę prostych produktów inwestycyjnych i powszechnej edukacji finansowej, aby młodzi mogli bezpiecznie i efektywnie korzystać z możliwości rynków finansowych.
W praktyce oznacza to, że instytucje finansowe i edukatorzy powinni skupiać się na ofertach łączących prostotę, niskie koszty oraz elementy automatyzacji i ochrony kapitału, jednocześnie rozwijając dostęp do edukacji, która pozwoli młodym świadomie rozszerzać swoje strategie oszczędzania i inwestowania.